Geef aandacht aan geweld na de scheiding

door Janny Metz en Corine de Ruiter November 25, 2025

Achtergrondinformatie over de MASIC – deel 2

(en vergeet niet: ook mannen kunnen slachtoffer zijn)

Een geschiedenis van partnergeweld komt veel voor bij ouders die uiteindelijk in een conflictscheiding belanden. Dit geweld bedreigt ook de ontwikkeling van de kinderen. Feitenonderzoek bij scheidingen is noodzakelijk om de meest geschikte aanpak te kiezen. Een van de belangrijke elementen bij feitenonderzoek is een inventarisatie van (mogelijk) partnergeweld, tijdens de relatie én na de scheiding. Uit een analyse van beschikbare screeningsinstrumenten voor partnergeweld[1] in opdracht van de Canadese overheid, kwam de MASIC als meest uitgebreide (“most comprehensive”) naar voren. 

Afname  van het MASIC interview

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat bij meer dan de helft van de complexe scheidingen een voorgeschiedenis van partnergeweld speelt.[2] De MASIC bestaat uit een semi-gestructureerd interview dat bij elke ouder apart wordt afgenomen. In het interview wordt gedetailleerd gevraagd naar verschillende vormen van partnermishandeling, zoals emotionele mishandeling, dwingend controlerend gedrag, (bedreiging met) lichamelijk geweld, seksueel geweld en stalking.

Het MASIC-interview is géén afvinklijstje. Als de geïnterviewde aangeeft dat hij/zij slachtoffer is (geweest) van een bepaalde vorm van mishandeling dan moet de interviewer doorvragen naar specifieke incidenten en gebeurtenissen. Ook vraagt de interviewer hoe vaak zulke incidenten zijn voorgekomen in het afgelopen jaar.

Een voorbeeld van een vraag over dwingend controlerend gedrag: de interviewer vraagt of de ex-partner “geprobeerd heeft uw activiteiten binnen- of buitenshuis te beheersen?” (denk aan: kledingkeuze, make-up dragen, huishoudelijke taken, sporten, hobby’s, werk). Als de geïnterviewde deze vraag met “Ja” beantwoordt, stelt de interviewer de vervolgvraag: “Vertel eens over de laatste keer dat dit gebeurde.” Nu moet de geïnterviewde een beroep doen op het episodisch geheugen en zich een concreet voorval herinneren. Uit dit voorval kan de interviewer veel te weten komen over de aard, de ernst en de context van het dwingend controlerende gedrag wat de geïnterviewde zegt te hebben ervaren. Soms kan het gebeuren dat het voorval dat genoemd wordt niet past bij wat wij bedoelen met dwingend controlerend gedrag. Bijvoorbeeld als de geïnterviewde aangeeft dat zij elke zaterdag thuis moest blijven met de kinderen als haar ex naar zijn voetbalwedstrijd ging. De interviewer kan dan vragen om een ander voorbeeld.

Pas door gericht door te vragen naar concrete gebeurtenissen, ontstaat een beeld van de dynamiek in de partnerrelatie. In het MASIC-interview worden mogelijke verschillen tussen hoe het was toen de ouders nog samen waren, en hoe het nu is, sinds de scheiding in kaart gebracht. Wijzigingen in het type mishandeling en aanwijzingen voor verdere escalatie worden zo ontdekt.

Beoordeling en duiding

Om iets te kunnen concluderen over de geweldsdynamiek in de partnerrelatie (bijv., is het geweld eenzijdig met een duidelijke pleger en een slachtoffer, of is het meer wederkerig) is het noodzakelijk dat de uitspraken van de ex-partners worden getoetst aan informatie uit andere bronnen. De informatie uit de interviews met elke ouder wordt gelegd naast bijvoorbeeld politiegegevens, medische gegevens, gesprekken met derden die het gezin goed kennen. Als een ouder beweert dat de kinderen getuige zijn geweest van het geweld, kan met de kinderen gesproken worden, op een feitengerichte manier.  Beweringen over ervaringen met bedreigende appjes of mails, of gaslighting via sociale media, kunnen ook nader onderzocht worden. Zo kan een beoordeling worden gemaakt over de aan/afwezigheid van verschillende vormen van partnergeweld. En als er geweld aanwezig is, over het type geweldsdynamiek in de relatie. Vooral dwingende controle/intieme terreur vormt een veiligheidsrisico, omdat hierbij sprake is van grote ongelijkwaardigheid in de relatie tussen de ouders. Bovendien stopt intieme terreur meestal niet na de scheiding: het geweld gaat in andere vormen door.

Soms hebben instanties die de MASIC afnemen zelf de bevoegdheid om informatie op te vragen en/of te verzamelen (denk aan de Raad voor de Kinderbescherming of Veilig Thuis). Professionals die werken met de MASIC zonder de bevoegdheid om informatie te verzamelen, kunnen de ex-partners vragen om zelf ondersteunend materiaal aan te leveren. Denk aan e-mails, whatsappberichten, verslagen van de rechtbank, verslagen van hulpverleners/instanties, (eigen) medische gegevens, enzovoorts. Het is belangrijk om verklaringen te toetsen aan andere bronnen. 

Conclusie

Een goede analyse met behulp van de MASIC-methode zegt minimaal iets over de gerapporteerde vormen van geweld en over de veiligheidsinschatting van de ex-partners. Uit de MASIC komt niet 'dat de strijd tussen jullie niet in het belang van de kinderen is', of 'dat ouders een verschillend verhaal vertellen'. Dat wisten we al. Dergelijke 'analyses' zeggen meer over de overtuiging van de professional dan over de situatie zelf. De uitdaging in het werken met de MASIC is om een laagje dieper af te dalen.

Wélke verhalen worden verteld en wat kunnen we daaruit leren als we de verhalen naast informatie uit andere bronnen leggen? Uit de MASIC komt bijvoorbeeld wél: 'Mevrouw vertelt dat er sprake is geweest van fysieke mishandeling. Ze vertelt dat meneer haar op datum X een gebroken neus sloeg. De huisarts bevestigt dat zij mevrouw op die dag met een gebroken neus in de praktijk heeft gezien. Mevrouw heeft daar destijds verteld dat ze zich gestoten had. Meneer ontkent dat hij mevrouw ooit geslagen heeft. De oudste zoon vertelt dat hij heeft gehoord dat ouders ruzie maakten, waarna hij een klap hoorde en zag dat zijn moeder huilend naar de huisarts ging.'

Daarna wordt beschreven welke patronen zichtbaar worden tussen de ex-partners. Ontstond het geweld na oplopende spanningen en in een wederzijds conflict? Of werd het geweld gebruikt om de ander te dwingen zich te voegen naar de wensen/behoeften van de dominante partner?

Op basis van de patronen en de veiligheidsrisico’s die in de MASIC zijn uitgevraagd, kan een inschatting worden gemaakt van de veiligheid. Als een van de ouders keer op keer grensoverschrijdend is geweest en geen besef heeft van de impact van diens gedrag op de ander, in hoeverre is diegene dan in staat tot sensitief ouderschap?[3] In dergelijke gevallen is verder onderzoek naar de kwaliteit van de ouder-kind relatie geïndiceerd. Als er sprake is van intieme terreur, stalking en/of doodsangst is het belangrijk dat er geen gezamenlijke gesprekken worden georganiseerd. Die gesprekken zijn schadelijk voor het slachtoffer en creëren grotere onveiligheid.

[1] What You Don’t Know Can Hurt You: The importance of family violence screening tools for family law practitioners. Government of Canada. https://www.justice.gc.ca/eng/rp-pr/jr/can-peut/p8.html

[2] Beck, C. J., Anderson, E. R., O'Hara, K. L., & Benjamin, G. A. H. (2013). Patterns of intimate partner violence in a large, epidemiological sample of divorcing couples. Journal of Family Psychology, 27(5), 743. https://doi.org/10.1037/a0034182

[3] Xyrakis, N., Aquilina, B., McNiece, E., Tran, T., Waddell, C., Suomi, A., & Pasalich, D. (2024). Interparental coercive control and child and family outcomes: A systematic review. Trauma, Violence, & Abuse, 25(1), 22-40. https://doi.org/10.1177/0886260515618946

Katz, E., Nikupeteri, A., & Laitinen, M. (2020). When coercive control continues to harm children: Post-separation fathering, stalking and domestic violence. Child Abuse Review, 29, 310–324. https://doi.org/10.1002/car.2611